Развіццё сітуацыі ў Беларусі ў першай палове сакавіка 2010: асноўныя падзеі і каментарыі

Summary:

Ўлада рыхтуе татальную фальсіфікацыю вынікаў выбараў у мясцовыя Саветы. Найбольш верагодна, што не будзе прызнана перамога на выбарах ні аднаго прадстаўніка апазыцыі.

Гэта азначае, што вызначаны і сцэнар правядзення прэзідэнцкіх выбараў у лютым 2011 г. Як і раней, будзе абвешчана, што ў першым туры Лукашэнка атрымаў падтрымку больш за 80% выбаршчыкаў.

Верагодна, улада лічыць, што, нягледзячы на рэзалюцыю Еўрапарламенту, іншыя заявы структур ЕС, Беларусь атрымае чарговы крэдыт МВФ. А наступствы неатрымання крэдытаў, дапамогі з боку Еўрапейскага банка рэканструкцыі і развіцця, Еўрапейскага інвестыцыйнага банка, ацэньваюцца як неістотныя.

Лукашэнка мяркуе, што ЕС пайшоў на шэраг крокаў насустрач Беларусі (прыпыніў візавыя санкцыі, уключыў Беларусь у праграму Усходняга партнёрства) з геапалітычных меркаванняў.

Лукашэнка разлічвае, што таксама з геапалітычных меркаванняў, Захад усё ж пагодзіцца развіваць супрацоўніцтва на яго умовах.

Таму лагічна, што, займаючы жорсткую пазіцыю ў адносінах з Захадам, рэжым Лукашэнкі прад'яўляе ультыматыўныя патрабаванні Расіі. Пагражае выйсці з Мытнага саюза, калі Расея не будзе пастаўляць танныя нафту і газ.

Рэкамендацыі:

Важна, каб ЕС у адносінах з Беларуссю прытрымліваўся пазіцыі, агучанай ў рэзалюцыі Еўрапарламента 10 сакавіка. Зараз ёсць магчымасць прымусіць рэжым Лукашэнкі выканаць выкладзеныя ў рэзалюцыі патрабаванні.

Варта патрабаваць вызвалення палітычных зняволеных Мікалая Аўтуховіча і Уладзіміра Асіпенкі. Матэрыялы абвінавачванні ў дачыненні да іх сфальсіфікаваныя. Сапраўднай прычынай перасьледу ваўкавыскіх прадпрымальнікаў з'яўляецца тое, што М. Аўтуховіч спрабаваў стварыць непадкантрольную ўладам арганізацыю ветэранаў вайны ў Афганістане.

Ўлада прымае пад увагу, што Расея паскоранымі тэмпамі будуе «Норд стрым» і БТС-2. Пасля ўвядзення ў эксплуатацыю газаправода і нафтаправода ў абыход Беларусі, Масква зноў прад'явіць Лукашэнку жорсткія патрабаванні.

У гэтых умовах заявы Лукашэнкі, што ў выпадку прад'яўлення Захадам патрабаванняў па палітычнай лібералізацыі ён можа зноў развярнуцца ў бок Расеі - гэта блеф. Поле для манэўру рэжыму Лукашэнкі звужаецца.

Як і варта было чакаць, былі блефам заявы беларускіх афіцыйных асоб, што ў выпадку неўключэння прадстаўнікоў Палаты Прадстаўнікоў у склад «Еўранэста», Беларусь можа выйсці з праграмы Усходняга партнёрства.

Вынікі выбараў у мясцовыя Саветы будуць татальна сфальсіфікаваныя

13 сакавіка было скончана фарміраванне выбарчых камісій. Як і папярэднія выбары, выбары ў мясцовыя Саветы 25 красавіка будуць праведзеныя па прынцыпе: «Усё роўна, хто галасуе. Важна, хто лічыць ».

Заканадаўства прадугледжвае, што кандыдатуры членаў выбарчых камісій прапаноўваюць: палітычныя партыі; грамадскія арганізацыі; працоўныя калектывы; грамадзяне, шляхам збору подпісаў. Рашэнне каго менавіта ўключыць у склад выбарчых камісій, прымаюць супрацоўнікі выканаўчых камітэтаў (выканкамаў) - структур прэзідэнцкай, выканаўчай "вертыкалі". Заканадаўства не ўстанаўлівае крытэры адбору.Выканкамы могуць адхіліць любую кандыдатуру без тлумачэння прычын.

У тых выбарчых акругах, дзе кандыдатамі ў склад выбарчых камісій вылучаліся прадстаўнікі апазіцыі, супрацоўнікі выканкамаў паведамілі, што ў склад выбарчых камісій прапанавана больш кандыдатаў, чым ёсць месцаў у складзе выбарчых камісій. Таму выканкамы не могуць уключыць у склад выбарчых камісій тых, хто вылучаны грамадзянамі шляхам збору подпісаў.

У выніку з амаль 20 тысяч выбарчых камісій апазіцыя мае сваіх прадстаўнікоў толькі ў 120 (каля 0,5%).

За вельмі рэдкімі выключэньнямі, у склад выбарчых камісій выканкамы ўключылі:

1. Прадстаўнікоў партый, якія падтрымліваюць Лукашэнку : Камуністычнай партыі Беларусі, Сацыяльна-спартыўнай партыі, Аграрнай партыі, Рэспубліканскай партыі працы і справядлівасці.

2. Прадстаўнікоў кантраляваных уладай, "грамадскіх" арганізацый: Рэспубліканскай грамадскай арганізацыі "Белая Русь", БРСМ, ветэранскіх арганізацый, прадстаўнікоў кантраляваных уладай прафсаюзаў (ў малым ліку рэгіёнаў Беларусі захаваліся незалежныя прафсаюзы).

3. Прадстаўнікоў працоўных калектываў дзяржаўных прадпрыемстваў (больш за 90% занятых у эканоміцы Беларусі працуюць на прадпрыемствах, кантраляваных дзяржавай).

Лічыць галасы выбаршчыкаў будуць тыя, хто быў у складзе выбарчых камісій на працягу ўсяго перыяду знаходжання Лукашэнкі ва уладзе. Не выпадкова, што, падводзячы вынікі фарміравання выбарчых камісій, шэраг супрацоўнікаў выканаўчай "вертыкалі" казалі, што важнай умовай высокай арганізацыі правядзення выбараў з'яўляецца тое, што ў склад выбарчых камісій выканкамы ўключылі "правераных людзей", "людзей, якія маюць вялікі вопыт работы ў выбарчых камісіях".

І на 120 выбарчых участках, дзе апазыцыя мае сваіх прадстаўнікоў у складзе выбарчых камісій, афіцыйна не будзе прызнана перамога кандыдата ў дэпутаты ад апазіцыі. Як правіла, у складзе гэтых выбарчых камісій апазіцыя мае па адным прадстаўніку. У складзе кожнай з выбарчых камісій - ад 5 да 13 чалавек. Адпаведна, прадстаўніку апазіцыі будзе прадастаўлена магчымасць падлічыць ад 1 / 5 да 1 / 13 ад агульнай колькасці выбарчых бюлетэняў.

Меркаванне аб тым, што Лукашэнка мае вялікія праблемы са здароўем і не будзе балатавацца на прэзідэнцкіх выбарах, не абгрунтавана

Брусельская онлайн-газета EUobserver паведаміла, што мэтай знаходжання Лукашэнкі ў Швейцарыі з 3 па 12 лютага 2010 года было лячэнне прастаты. Гэта дало падставу для чарговых сцвярджэнняў шэрагу экспертаў пра тое, што Лукашэнка мае вялікія праблемы са здароўем і не будзе "абірацца" на прэзідэнцкіх выбарах у лютым 2011 года

Ёсць падставы сумнявацца ў дакладнасці інфармацыі EUobserver. Шэраг іншых СМІ паведамілі, што Лукашэнка правёў адпачынак на гарналыжных курортах ўсходняй Швейцарыі разам з сем'ямі сыноў.

Падчас апошняга доўгага публічнага выступу, 30 снежня 2009 г. Лукашэнка без бачных намаганняў казаў на працягу больш чатырох гадзін. 22 лютага ён прыняў удзел у традыцыйным лыжным кросе "Мінская лыжня".

Падрыхтоўка татальнай фальсіфікацыі вынікаў выбараў у мясцовыя Саветы паказвае, што і прэзідэнцкія выбары будуць праведзены па старым сцэнары. Увесь дзяржаўны апарат будзе працаваць для забеспячэння перамогі Лукашэнкі на выбарах.

Дзеяньні апазыцыі на мясцовых выбарах паказваюць, што праціўнікі не змогуць перашкодзіць "абранні" Лукашэнка на наступны тэрмін

Менш чым у 1 тысячы выбарчых акругаў (1 / 20 ад агульнай колькасці) на выбарах у мясцовыя Саветы будуць балатавацца кандыдаты ад апазіцыі.

У цэлым, апазіцыя неэфектыўна выкарыстоўвала перыяд пасля прэзідэнцкіх выбараў 2006 г. Доўгі час увага кіраўнікоў апазіцыйных партый была звернутая не на развіццё сваіх арганізацый, не на працу з выбаршчыкамі, а на барацьбу з унутранай апазіцыяй у партыях і на барацьбу за лідэрства ў апазіцыі.

Толькі ў верасні 2009 г., са зменай кіраўніцтва партыі БНФ, намеціўся рух па шляху стварэння кааліцыі, якая мае зразумелую выбаршчыкам ідэйную платформу. Аднак фарміраванне эфектыўнай апазіцыі ў Беларусі - гэта працяглы і складаны працэс.

У лепшым выпадку да прэзідэнцкіх выбараў кандыдаты ад апазіцыі змогуць атрымаць падтрымку дэмакратычнай часткі электарату (выбаршчыкаў-праціўнікаў аўтарытарнага рэжыму). Гэта каля 25% ад агульнай колькасці выбаршчыкаў. Аднак для працы з большасцю выбаршчыкаў, для якіх найбольш важныя сацыяльна-эканамічныя пытанні, у апазіцыі не хопіць часу.

Акрамя таго, у апазіцыі амаль адсутнічае вопыт эфектыўнай камунікацыі з гэтай часткай электарату. Сацыяльна-эканамічная тэма засталася манаполіяй улады і падчас эканамічнага крызісу.

Дадзеныя апытанняў грамадскай думкі, праведзеных незалежнымі сацыёлягамі, паказваюць, што падчас крызісу колькасць выбаршчыкаў, гатовых галасаваць за Лукашэнку ў выпадку правядзення прэзідэнцкіх выбараў, вагаецца каля адзнакі 40%. За найбольш папулярнага апазыцыйнага палітыка А. Мілінкевіча гатовыя галасаваць 3-4% выбаршчыкаў.

Лукашэнка забірае ў апазіцыі яе лозунгі

Акрамя ўласных памылак палітыкаў-праціўнікаў Лукашэнкі, рэпрэсіі з боку ўлады і паклёп дзяржаўных СМІ мелі наступствам паслабленне апазіцыі, зніжэнне папулярнасці апазіцыйных палітыкаў.

Важнае значэнне мела таксама тое, што апазіцыя так і не стала выкарыстоўваць у камунікацыі з электаратам тыя тэмы (напрыклад, тэмы сацыяльна-эканамічнага развіцця), якія выкарыстоўвае ўлада. А сам Лукашэнка стаў паслядоўна забіраць у апазіцыі яе лозунгі.

У год перад прэзыдэнцкімі выбарамі ў арсенале Лукашэнкі тэма незалежнасці Беларусі. Ён кажа аб эканамічнай лібералізацыі, рынкавых рэформах. Заяўляе аб жаданні развіваць узаемавыгаднае супрацоўніцтва з Захадам, аб неабходнасці спрашчэння Еўразвязам візавага рэжыму для беларускіх грамадзян.

Як дастаткова новая тэндэнцыя - Лукашэнка ўсё больш кажа аб беларускай мове, беларускай культуры. 7 чэрвені 2009 года прызначыў міністрам культуры Паўла Латушка, які гаворыць выключна па-беларуску. Сам Лукашэнка ўсё часцей робіць выказванні на беларускай мове.

Усё больш падстаў меркаваць, што Лукашэнка будзе спрабаваць выціснуць апазіцыю і з гэтай тэмы. 11 сакавіка старшыня Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Беларусі Аляксандр Зімоўскі заявіў: "Прэзідэнт даручыў разгарнуць абмеркаванне тэмы ідэалогіі беларускай дзяржавы. Ідэалогіі у нас няма. Яе адсутнасць канстатуюць ўсё, уключаючы прэзідэнта".

Улада разумее, што ідэалогія, набрынялая ідэяй інтэграцыі з Расеяй, становіцца ўжо небяспечнай для самой улады. Як заявіў Лукашэнка 30 снежня 2009 г., "з дзяржаўнай ідэалогіі нічога не выйшла".

Летам 2009 года Лукашэнка заяўляў: "Яны (Расія) хочуць зрабіць нас голымі і ўзяць голымі рукамі". "Пуцін ходзіць і коса глядзіць на Беларусь". Пагаршэнне стасункаў з Расеяй, а таксама змяненні ў складзе электарату прымушаюць ўладу ўсё больш думаць аб напаўненні "ідэалогіі дзяржавы" беларускім нацыянальным зместам.

Лукашэнка: без танных энерганосьбітаў Мытны саюз Беларусі не патрэбен

11 сакавіка Лукашэнка зрабіў шэраг заяў, з якіх вынікае, што ў выпадку, калі Расея не пагодзіцца пастаўляць Беларусі ўвесь аб'ём нафты без спагнання мыта, Беларусь можа выйсці з Мытнага Саюза. "Мытны саюз будзе асуджаны на правал, калі мы пачнем ўносіць папраўкі, выключэнні, якія супярэчаць гэтым працэсам. Калі мы ствараем Мытны саюз, то павінны кіравацца яго класічным паняццем, класічнымі прынцыпамі. Менавіта на такі саюз мы згаджаліся першапачаткова". "Калі там (у Маскве) пачнуць рабіць агаворкі і канфіскоўваць нафту, газ, цукар, малако, алей, мяса, пшаніцу і так далей - такі Мытны саюз, ні Расеі, ні Казахстану, ні Беларусі не патрэбны".

14 сакавіка вядучыя навінавых перадач беларускага тэлебачання гаварылі аб тым, што Расея парушае дамову аб стварэнні Мытнага саюза, пастаўляючы нафту Кітаю без спагнання пошліны, а саюзніку - Беларусі, з спагнаннем пошліны.

З заяў афіцыйных асоб, у тым ліку віцэ-прэм'ера А. Кабякова, вынікае, што Беларусь захавае абмежаванні для расейскіх тавараў. Лукашэнка заяўляе, што Беларусь займае асаблівае становішча сярод удзельнікаў Мытнага саюза: "Мы не настолькі багатыя, каб ахвяраваць нейкімі інтарэсамі. Мы не Казахстан, і тым больш не Расея - у іх ёсць чым ахвяраваць, у іх дастаткова шмат запасаў вуглевадароднай сыравіны".

ЦЭНТАР ПАЛІТЫЧНАЙ АДУКАЦЫІ