Друкаваць Камэнтары (28) Пераслаць на э-адрас RSS
Крытыка
Не трэба азірацца па баках
Больш як паўгода аўтар гэтых радкоў не меў магчымасці публічна адказаць на шалёную крытыку ў свой адрас, якую справакаваў артыкул «Не стать сардинами для нацистов!», апублікаваны ў некаторых выданнях Ізраіля, Расіі і Германіі. Тыя беларускамоўныя СМІ, якія апублікавалі гнеўныя водгукі на мой артыкул, катэгарычна адмаўляліся даць аўтару слова ў абарону сваёй пазіцыі, таму гэты кароткі допіс трэба пачаць са шчырай падзякі рэдакцыі часопіса «Архэ», якая карэктна і ветліва дала такую магчымасць. Сярод масы гнеўных водгукаў вылучаецца артыкул П. Рудкоўскага «Дасканалы дуэт: КГБ і Алесь Белы», у якім сабрана найбольш як тыповых для маіх апанентаў, так і ўнікальных закідаў у мой адрас, таму, адказваючы брату Пётру, у нейкай ступені адказваю ім усім.
Артыкул Рудкоўскага проста пярэсціць тэрміналагічнымі недакладнасцямі, накшталт “Беларусы-адраджэнцы для Белага не з’яўляюцца нацыянальнасцю” (а для шаноўнага апанента гэта ўсё-такі асобная нацыянальнасць?) або “выкарыстоўвае найбольш тыповае спараджэнне ненавіснага яму мадэрну” (хаця дагэтуль усюды па тэксце гаворка ішла пра маё негатыўнае стаўленне да постмадэрнізму). Улічваючы, што Рудкоўскі лічыцца ці не найбуйнейшым айчынным метадолагам, такая неахайнасць можа тлумачыцца імкненнем падладзіцца пад узровень і густы аўдыторыі, якая не бачыць розніцы паміж мадэрнам і постмадэрнам, а таксама пэўнай паспешлівасцю. Складаецца ўражанне, што артыкул П. Рудкоўскага пісаўся з адзінай мэтай – адвесці публічную ўвагу ад адэкватнай ацэнкі дзейнасці «нацыстаў-беларутэнаў» 1940-х і іх сучасных крыптанацысцкіх сімпатыкаў. Адсюль татальная засяроджанасць на аналізе адмоўных бакоў маёй публічнай дзейнасці і персанальнай свядомасці. Некаторыя з назіранняў брата Пётры не пазбаўленыя сэнсу, і як хрысціянін я выказваю яму ўдзячнасць за тое, што звярнуў на іх увагу. Аднак аргументы ad personam не дазваляюць унікнуць абмеркавання праблемы, да якой я апошнія 2 гады імкнуся прыцягнуць увагу грамадскасці Беларусі і суседніх краін: актыўны ўдзел беларускіх нацыяналістаў у злачынствах супраць чалавечнасці і іх велізарны ідэйны ўплыў на сучаснае пакаленне “адраджэнцаў”.
Што датычыць майго сумна вядомага спісу «нацыстаў беларутэнаў»: П.Рудкоўскі свядома ўводзіць у зман недасведчанага чытача, пакідаючы ўражанне, нібыта ў гэты спіс адвольна занесеныя ўсе культурныя дзеячы, «якія жадаюць адраджэння беларускай культуры, сімпатызуюць ліберальным ідэям і заходняй культуры, пастулююць плюралізм у культуры і ў палітыцы і г.д.» і нават какетліва іранізуе наконт свайго нібыта «пэўнага» трапляння ў гэты спіс. У маім артыкуле ў нацызме абвінавачваюцца не “хто заўгодна”, але канкрэтна шэраг персанажаў кнігі Уладзіміра Арлова “Імёны Свабоды”, якіх гэты аўтар, разам з “адраджэнскім мэйнстрымам”, лічыць нацыянальнымі героямі Беларусі: Ст.Станкевіч, Б.Рагуля, Ф.Кушаль, М. Вітушка, Дз. Касмовіч, Я.Філістовіч і інш. Дакументальныя сведчанні іх злачынстваў супраць чалавечнасці за апошні год падрабязна раскрываліся мной (найперш у блогу http://gorliwy-litwin.livejournal.com) і іншымі даследчыкамі. Напрыклад, актыўная роля Ст. Станкевіча як арганізатара ліквідацыі 7 тысяч габрэяў барысаўскага гета не выклікае сумнення – пры патрэбе я гатовы правесці па гэтым эпізодзе адкрытую дыскусію, падмацаваную дакументамі, з братам Пятром або з любым іншым апанентам; рамантычны арэол “беларускага швадрона” Б.Рагулі нядаўна рассеяўся, дзякуючы публікацыі Ю. Грыбоўскага, якога, у адрозненне ад мяне, цяжка западозрыць у непрыязі да адраджэнскага руху.
Прынцыпы ўкладання гэтага майго спісу, досыць кароткага і ўнутрана лагічнага, былі адназначна патлумачаныя адразу пры яго складанні. Нацысцкія беларутэны – гэта актыўныя саўдзельнікі нацысцкіх ваенных злачынстваў і злачынстваў супраць чалавечнасці ў гады Другой сусветнай вайны, якія прыкрываліся дэмагагічнымі лозунгамі беларускага нацыяналізму, а таксама іх апалагеты і ідэйныя спадкаемцы, ад 1940-х гадоў аж да нашых дзён. У спіс трапілі або згаданыя вышэй нацысцкія злачынцы 1940-х, якія спалучалі беларускую адраджэнскую фразеалогію з практычнымі злачынствамі супраць чалавечнасці, або некаторыя нашы сучаснікі, якія абвяшчаюць гэтых нацысцкіх калабарантаў «нацыянальнымі героямі», ці далікатна замоўчваючы іх злачынствы, ці інтэрпрэтуючы гэтыя злачынствы як нібыта высакароднае «змаганне з камунізмам» (персанальна: А. Лукашук, У. Арлоў, С. Ёрш). Некалькі чалавек ужо выказалі «ахвярнае» ўласнае жаданне быць унесенымі ў гэты спіс, але ім было ў тым адмоўлена, бо іх асабістыя «заслугі» у справе гларыфікацыі нацысцкіх калабарантаў пакуль не могуць быць прызнанымі дастатковымі, параўнальнымі са згаданымі вышэй лідэрамі гэтай малапачэснай галіны дзейнасці. У гэтым можна пераканацца ў маім ЖЖ. Адказнасць для асобаў з абедзвюх частак ліста мусіць быць аднолькавая: маральнае асуджэнне. Старэйшае пакаленне заслугоўвала крымінальнага пераследу, але стала перад Богам непакараным і з брудным сумленнем. Маладзейшыя, г. зн. гларыфікатары – яшчэ жывыя, але яны не здзейснілі нічога фармальна злачыннага паводле КК РБ. Таму іх адказнасці, такім чынам, выраўняліся. Але мяркую, што любы сумленны чалавек пагодзіцца: нельга забіваць ахвяраў двойчы, спачатку фізічна, а потым духоўна – праслаўляючы іхніх катаў і нават ганячы ахвяраў, што яны таго заслугоўвалі. Бог не можа цярпець такога злачынства.
Магчыма, прапанаваны мной публіцыстычны тэрмін «нацысты беларутэны» недакладны з юрыдычнага пункту гледжання: калі дойдзе да сапраўднай юрыдычнай ацэнкі калабарацыі, якая неабходная незалежнай краіне, што дагэтуль жыве пераважна прававой спадчынай былога СССР, можна будзе пашукаць яму альтэрнатыву. Але на сёння ён добра перадае змест дзейнасці гэтых гістарычных і сучасных персанажаў, і прытым не дае «размазаць» адказнасць за іх злачынствы на ўвесь шматэтнічны і шматканфесійны народ Беларусі, як бы ім таго ні хацелася. Паколькі шаноўны апанент старанна ўнікнуў прамой ацэнкі дзейнасці гэтых персанажаў (магчыма, чакаючы праяснення палітычнай кан’юнктуры), пытанне аб ступені яго роднасці з «нацыстамі беларутэнамі» застаецца адкрытым. Каталіцкую дактрыну свабоды волі брат Пётра ведае не горш за мяне, і свой выбар мусіць зрабіць самастойна.
Закідаючы мне алагічнасць і палемічную сафістыку, П. Рудкоўскі непрыкметна для сябе сам пачынае злоўжываць утрыраваннем маёй пазіцыі, блізкім да фальсіфікацыі. Прыпісанае мне П. Рудкоўскім атаясамленне постмадэрнізму і нацызму цалкам пазбаўленае карэктнасці.Так, я вельмі негатыўна стаўлюся і да нацызму, і да постмадэрнізму, але гэта зусім не азначае, што я іх атаясамліваю. Сувязь паміж постмадэрнізмам і нацызмам у свядомасці тыповага “сьвядомага адраджэнца” (беларускага нацыяналіста) мне бачыцца наступнай: маючы адчувальны дэфіцыт бездакорных герояў і мадэляў канструктыўных паводзінаў, нацыяналісты схіляюцца да чыста постмадэрнісцкай метадалогіі іх канструявання: няважна, маўляў, як рэальна паводзілі сябе ў абставінах Другой сусветнай вайны тагачасныя нацыяналісты – важна, якія матывы і ўчынкі прыпішуць ім сучасныя інтэрпрэтатары і прад’явяць недасведчанай публіцы. “Нацыі патрэбныя героі”, – а ўсё астатняе, уключаючы фізічную рэальнасць і гістарычную праўду, нібыта другаснае. Такі падыход не з’яўляецца нацызмам сам па сабе, але ў нашых канкрэтных варунках ён стымулюе “звыканне з нацызмам”: спачатку ў мінулым, а з цягам часу – і ў сучаснасці. Але як вернік брат Пётр мусіць ведаць, што Бога падмануць немагчыма: мінулае не знікае бясследна, насуперак спадзяванням таварыша О’Браена з Оруэлаўскага “1984”, і за яго трэба несці адказнасць. Адаму, напрыклад, не ўдалося “пераінтэрпрэтаваць” перад Богам факт з’ядання забароненага плоду, як не ўдалося і скінуць усю адказнасць на жонку, “якую Ты даў мне”; адкуль жа наіўная вера, што з крывавага ката Барысава Ст. Станкевіча ўдасца зрабіць беззаганнага патрыёта, інтэлектуала і эстэта?
Незразумела, на чым грунтуецца сцвярджэнне П. Рудкоўскага, што нібыта «Алесь Белы… насуперак заклікам Другога Ватыканскага Сабору адмаўляе прынцып дыялогу з іншымі рэлігіямі і сучасным светам». У гэтым абвінавачванні без Кафкі не разабрацца. Уся мая публіцыстычная дзейнасць накіраваная на паляпшэнне зносін паміж свецкімі хрысціянамі розных канфесій, пра што вядома ўсім, хто хоць крыху з ёй знаёмы. Я шматкроць выказваўся ў падтрымку стваральнай грамадскай дзейнасці лідэраў канфесій краіны, асабліва мітрапалітаў Тадэвуша Кандрусевіча і Філарэта, і заўжды рэзка крытыкаваў як антыкаталіцкія, так і антыправаслаўныя настроі, гэтак тыповыя для моцна паганізаванага адраджэнскага руху. Мае маці і брат – праваслаўныя, а жонка – хрысціянка веры евангельскай. Таму для мяне экуменізм – не бюракратычная рыторыка, а штодзённае жыццё. Зрэшты, не выключана, што П. Рудкоўскі выдатна пра ўсё гэта ведае, але свядома замоўчвае, разлічваючы на адпаведны эфект у аўдыторыі, якая «Пастарнака не чытала». Такія паводзіны не робяць гонару каталіцкаму клірыку.
Надзвычай крывадушнай выглядае «рэканструкцыя» П. Рудкоўскім меркаванага «дасканалага дуэту Алесь Белы – КГБ» у пытанні пра высылку з краіны польскіх ксяндзоў і, шырэй кажучы, пра спробы дэлегітымізацыі «польскай опцыі» каталіцызму ў Беларусі. Хто ж больш актыўна за шаноўнага апанента дагэтуль шчыраваў, ствараючы ў беларускім грамадстве «сацыяльную замову» на выкараненне польскасці? І вось. калі гэтая шматгадовая антыпольская актыўнасць дае практычны плён у выглядзе высылак, брат Пётра раптам пачынае азірацца па баках у пошуках вінаватага, і парадаксальна знаходзіць яго ў маёй асобе. Ізноў мушу даць цвёрдае тлумачэнне сваёй пазіцыі ў гэтым пытанні: я сам наведваю менавіта беларускамоўную Імшу, і на ёй адчуваю сябе найбольш камфортна, але пры тым прызнаю натуральнае права адзінаверцаў (і не толькі іх) на выбар мовы набажэнства і самой нацыянальнасці. Народжаны ў традыцыйнай польскай (у тэрміналогіі адраджэнцаў – «апалячанай» або «зманкуртаванай») супольнасці, П.Рудкоўскі абраў сабе беларускую самаідэнтыфікацыю, што з’яўляецца ягоным неаспрэчным правам. Аднак з гэтага права ніякім чынам не вынікае мандат на «выкараненне» самаідэнтыфікацыі польскай, трактаванай большасцю сьвядомай публікі як «недарэчная», «несапраўдная», «састарэлая», «здрадніцкая» і г. д. Нацыянальнасць – справа асабістага выбару кожнага чалавека (што брат Пётра мусіць добра ведаць на сваім уласным прыкладзе), і добра, што каталіцкі клер у Беларусі заняў прынцыповую хрысціянскую пазіцыю, не даючы беларускім, польскім і любым іншым нацыяналістам ператварыць Касцёл у інструмент задавальнення іх палітычных амбіцый. Гісторыя Другой сусветнай вайны сведчыць, наколькі небяспечнымі з’яўляюцца для нашай краіны гэтыя спробы. Дзесяткі каталіцкіх клірыкаў і дзесяткі тысячаў свецкіх актывістаў у гады вайны былі знішчаныя нямецкімі і «беларутэнскімі» нацыстамі (у маім ЖЖ прыведзеная процьма канкрэтных прозвішчаў і эпізодаў), а менавіта «польская опцыя каталіцызму» праявіла сябе найбольш паслядоўнай у змаганні з нацызмам. Яна ж заставалася фактычна адзінай у Беларусі на працягу 40 паваенных гадоў, і ўжо хаця б праз гэта заслугоўвае павагі і тактоўнасці. І гэта яшчэ адна важная акалічнасць у актуалізаванай мной праблеме «нацыстаў-беларутэнаў». Брату Пётру і ягоным аднадумцам належыць навучыцца рэальна суіснаваць у нашай краіне з людзьмі розных нацыянальнасцяў і веравызнанняў, а беларускую культуру будаваць не інструментамі этнакратычнай бюракратыі (якая ў крайніх праявах даходзіць да масавых этнічных «чыстак»), а паляпшаючы ўласную крэатыўнасць у самых розных галінах дзейнасці, у канкурэнтным змаганні з іншымі культурамі, асабліва з тымі, якія налічваюць многія стагоддзі легітымнага існавання на зямлі Беларусі. Вось выдатная нагода даказаць сваю вернасць прынцыпам культурнага плюралізму, іх духу, а не бюракратычным мантрам. Лібералізм, безумоўна, не тоесны нацызму (хаця брат Пётра і спрабуе некарэктна прыпісаць мне іх атаясамленне). Лібералізм толькі мае схільнасць (прадказаную гегелеўскай дыялектыкай) да фатальных саступак нацызму, выдатным прыкладам чаго выступае Мюнхенская змова 1938 г. Апынуўшыся ў становішчы Чэмберлена і Даладзье ў Дзюнкерку 1940 г., ці не пачне брат Пётра ізноў сутаргава азірацца па баках у пошуках вінаватага? Вельмі небяспечная звычка, і шаноўны апанент рызыкуе, уступаючы ва ўзрост сталення, замацаваць яе як сталую рысу характару.
***
Падкрэсліваю сваю гатоўнасць з фактамі ў руках даказаць галоўную тэзу маіх публіцыстычных выступаў па тэме «нацысцкіх беларутэнаў»: усё вышэйшае і сярэдняе звяно «беларутэнскіх» нацыяналістаў 1940-х, у тым ліку тыя, каму за апошнія 20 гадоў прысвечаны дзесяткі кніг, сотні артыкулаў і іншых твораў нацыяналістаў сучасных, як нібыта «нацыянальным героям», у час нацысцкай акупацыі Беларусі ганебна заплямілі сябе актыўным удзелам як у фізічных акцыях масавага знішчэння «апанентаў» (найперш – габрэяў, палякаў, савецкіх актывістаў), так і ў ідэйным «абгрунтаванні» гэтых акцый знішчэння. Пры гэтым гутарка ідзе менавіта пра знішчэнне бяззбройных людзей, незалежна ад ступені іх датычнасці да рэальных або ўяўных правінаў даваенных савецкага і польскага рэжымаў, фактычна на падставе этнічнай прыналежнасці (або самаідэнтыфікацыі) ахвяраў. Знішчэнню (або, у лепшым выпадку, гвалтоўнай асіміляцыі) у імя «нацыягенэзу» і расчысткі «жыццёвай прасторы» паводле нацыяналістычнай дактрыны падлягалі «жыд, лях і маскаль» – але, трэба асабліва падкрэсліць, гэтая палітыка рэальна не знайшла масавай падтрымкі ў беларускага народу, у адрозненне ад суседніх Латвіі і Украіны, і беларускім нацыстам не ўдалося залучыць у свае злачынствы дастаткова людзей, каб запэцкаць і звязаць усю актыўную частку народа крывавай «кругавой парукай». Народ «не ацаніў» злачынстваў, здзейненых нібыта ад ягонага імя, і паказаў злачынцам на дзверы. Калі шаноўны апанент мае іншыя факты і тлумачэнні, яму варта засяродзіцца на іх і на сутнасці дыскусіі па праблеме, а не на спробах ачарніць асобу апанента, якога можна, урэшце рэшт, разглядаць проста як весніка, «паштальёна», бо напісаў гэты запіс у кнізе гісторыі зусім не я.
Алесь Белы - гісторык, публіцыст, грамадзкі дзеяч, адзін са стваральнікаў сучаснага "ліцьвінскага" руху.
9 чэрвеня 2009
Паслаць камэнтар
Каб атрымліваць інфармацыю пра новыя тэксты, што выстаўляюцца на arche.by, увядзіце свой э-адрас сюды
Каб даслаць ліст рэдактару ARCHE, упішыце тэкст і ўвядзіце свой э-адрас тутака.
Стажыроўкі ў Польшчы
Святочная вечарына «Збіраўся скарб: 50 тамоў “Беларускага кнігазбору”»
Літаратурныя чытанні з “ПрайдзіСветам”-2: Несіметрычныя музы А. Хадановіча
Усе абвесткі
Камэнтары(28)
Літвін, на шчасце не горлівы:
9 чэрвеня 2009
Сапраўды, навошта лішнім разам папулярызаваць хворыя ідэі хворага чалавека. Няхай паціху калупаўся б ў сваіх горлівых трызненнях.
Дэрвіш:
9 чэрвеня 2009
Белы піша: "роля Ст. Станкевіча як арганізатара ліквідацыі 7 тысяч габрэяў барысаўскага гета не выклікае сумнення – пры патрэбе я гатовы правесці па гэтым эпізодзе адкрытую дыскусію, падмацаваную дакументамі, з братам Пятром або з любым іншым апанентам;" Прагледзеў усе галінкі дыскусій на http://gorliwy-litwin.livejournal.com, нідзе няма доказаў удзелу Станкевіча ў забойствах. Аўтар, А. Белы, уводзіць у зман. Яго аргументацыя зводзяцца да наступнага--"Станкевіч быў баргамістр у час забойстваў, і гэтым усё даказана". Канкрэтнымі доказамі ён сябе не абцяжарвае. Я чуў, што сваякі Станіслава Станкевіча рыхтуюцца падаць у суд на А. Белага і яго паплечнікаў за абразу памяці і недаказаныя абвінавачаньні супраць Станіслава Станкевіча
Aleś Jurkaviec:
9 чэрвеня 2009
Згодзен з Дэрвішам. Мне давялося з гэтымі панам Белым і ягоным атачэннем неаднаразова ўступаць у дыскусію адносна Станкевіча, таму я таксама добра ведаю, якой фактурай яны валодаюць. Толькі апантаным ідэяй (як сп. Белы) ды прафанам у галіне гістарычных даследаванняў (як пераважная большасць ягоных паплечнікаў) можа падацца, што сабраных імі звестак дастаткова для таго, каб навекі заклеймаваць Станкевіча. Усе іхныя "доказы" сведчаць толькі пра адно - Станкевіч займаў пасаду бургамістра ў Барысаве і дзеля самой сваёй пасады мусіў прысутнічаць на банкеце, зладжаным нямецкімі ўладамі з нагоды ліквідацыі габрэяў. Тое, што ён з'яўляўся ініцыятарам расправы ці хоць бы асабіста лічыў яе неабходнай, з гэтых дакументаў аніяк не вынікае. Ён браў удзел толькі ў тых мерапрыемствах, ад якіх не мог ухіліцца без таго, каб самому не апынуцца там жа, дзе і барысаўскія габрэі. Прынамсі, падкрэсліваю яшчэ раз, так вынікае з тых дакументаў, якія панове гарлівыя літвіны раскапалі. Такім чынам, Станкевіч не герой, вядома, але і не злачынца.
Пішу гэта не для таго, каб нешта даказаць пану Беламу, бо даўно пераканаўся, што яму (а тым больш ягоным паплечнікам) нічога даказаць немагчыма, калі ўжо яны уперліся на сваім. Проста выказваю сваю думку на гэтую праблему як прафесійны гісторык, якому давялося папрацаваць з рознымі, самымі разнастайнымі крыніцамі, і адпаведна навучыцца аналізаваць іх крытычна.
І яшчэ што мяне дзівіць - імкненне Белага пры падмацаванні сваіх спрэчных канструкцый, пры мяшанні з зямлёю Барыса Рагулі абапірацца на аўтарытэт вядомага даследчыка Юрыя Грыбоўскага. Я чытаў ягоны артыкул пра Наваградскі эскадрон (Białoruskie Zeszyty Historyczne, № 30) і пагаджаюся, што некаторыя міфы там сапраўды абвяргаюцца. У тым сэнсе, што ягонае рэальнае значэнне беларускія эмігранты пасля значна перабольшылі. Але пра тое, што гэты батальён быў карным і безумоўна здзяйсняў вайсковыя злачынствы, гаворкі ў гэтым матэрыяле не ідзе. Фактычна даказваецца таксама, што Барыс Рагуля - гэта зусім не бясхібны герой. Але ж не герой - гэта ж яшчэ не значыць, што ён злачынца. Ці не так?
парафіянін адное з Белым парафіі:
9 чэрвеня 2009
ахрышчаны нібыта сьвядома ў сьвядомым узросьце каталік Аляксандр Белы мусіць ведаць, што да каталіцкіх дыяканаў зварот ёсьць "айцец дыякан" ці "ксёндз дыякан" нават калі яны законнікі як а.д. Пётра. Пра астатняе добра напісаў Юркавец.
Заўвага:сп. А.Б,факты трэба паважаць:
9 чэрвеня 2009
>>Апынуўшыся ў становішчы Чэмберлена і Даладзье ў Дзюнкерку 1940 г., ці не пачне брат Пётра ізноў сутаргава азірацца па баках у пошуках вінаватага?>> Чэмберлен ня быў пры ўладзе ў час бітвы пры Данкірку, а Далад'е досыць разумеў пра мэты Гітлера. Так што прыгаданае тут не зусім дарэчы (ці: зусім не дарэчы). Або гэта менавіта сп. Белы насамрэч спаддзяецца на "не-чытальніцтва Пастарнака"? Дык ці не Litwin, ktory sie stara, азіраецца тут разгублена па бакох? Варта часам падвучваць матчасьць перад адказамі з прэтэнсіяй на грунтоўнасьць.
Заўвазе:
9 чэрвеня 2009
Чэмберлен ня быў пры ўладзе ў час бітвы пры Данкірку -
Пан Белы закідае Чэмберлену канкрэтна "ганебны Мюнхен". Француска-брытанская дзюнкеркая ганьба тут не прычым. Вось гэта лепш бы пракаментавалі:
Chamberlain od 28 do 30 września uczestniczył w konferencji w Monachium, na której postanowiono o oddaniu Niemcom Kraja Sudetów (niem. Sudetenland). Chamberlain uznał ten układ za swój wielki sukces. Po powrocie do kraju na lotnisku Heston nazwał zawarte tam porozumienie "pokojem dla naszych czasów".
józef:
10 чэрвеня 2009
Przeczytałem ostatnio wydaną w Wilnie książkę Jury Turonaka "Liudzi SBM" (wydana przy finansowej pomocy polskiego MSZ !). Takiej pochwały białoruskiego faszyzmu pod pozorem wskazywania na patriotyzm "esebeemaucau", dawno nia czytałem. Sądzę, że czas już na próbę podsumowania roli białoruskiego nacjonalizmu w czasie ostatniej wojny, podsumowania obiektywnego. Nie ma nic gorszego niż obrona "wszystkiego co nasze" bez rozpatrzenia od strony faktycznej i ... moralnej.
Гелагаеў А.:
10 чэрвеня 2009
Дэмагогія ды хлусьня. Як заўжды ў спадара А.Белага.
Пакуль што ніводнага злачынства беларускіх нацыяналістаў часоў вайны ён, ня глядзечы на ўсе намаганьні, не давёў.
Больш за тое, нагадаю, што нацыянальны герой - неабавязкова бяззаганны ідэал. Бяззаганных людзей увогуле няма і не было, калі не лічыць Хрыста і Божую Маці.
Дзіўна, што гэта трэба тулмачыць чалавеку, які кліча сябе каталіком.
Хіба складаныя (мякка кажучы) стасункі польскай АК з жыдамі перашкаджаюць лічыць жаўнераў АК польскімі нацыянальнымі героямі? Хіба "сабраныя" савецкімі прокурорамі сьведчаньні аб шматлікіх злачынствах АК неяк замінаюць лічыць АК - арганізацыяй, якая змагалася за вызваленьне Польшчы? Чаму ж тады "гарлівыя" спадары гатовыя верыць любой савецкай хлусьне, абы толькі зганьбіць беларускі нацыянальны рух? З-за ненавісьці да Беларусі і беларускай культуры. Імкненьне да праўды тут побач не ляжала.
Алесь Чайчыц:
10 чэрвеня 2009
Галоўны ў корне памылковы тэзіс пана Белага, на які ён, на жаль, так і не адказаў у артыкуле - гэта атаесамленьне беларускай калябарацыі ў часе Другой сусьветнай і беларускага нацыянальнага руха як такога.
Адкінем дыскусіі на тэму калябарантаў - відавочна, што сярод беларускай адміністрацыі там сапраўды былі і саўдзельнікі ў нямецкіх злачынстваў, хаця ўсіх людзей, хто займаўся легальнай дзейнасьцю на акупаванай тэрыторыі, у калябаранты запісваць ня варта. Выкрыцьцё некрытычнага стаўленьня да калябарантаў і дыскусія на гэту тэму - карысная і патрэбная рэч.
Але важна тое, што пан Белы з вартымі лепшага прымяненьня ўпартасьцю і фантазіяй прыпісвае беларускаму адраджэньню павальнае абяленьне калябарантаў і прыхаваны нацызм, спасылаючы на кнігі і артыкулы асобных аўтараў. Пры гэтым гэтая тэма ніколі не была ў фокусе ідэалёгіі таго ж БНФ ці іншых сучасных беларускіх рухаў. Куды больш вагі адраджэнцамі традыцыйна надаецца дарэвалюцыйнаму адраджэньню, сымбалічнай БНР і, асбаліва, Вялікаму княству Літоўскаму, зь якім пан Белы сябе як літвін як быццам ідэнтыфікуе ў першую чаргу.
Супрацьстаўленьне літоўскасьці беларускаму адраджэньню - гэта ўвогуле анэкдатычная рэч, бо беларускае адраджэньне спасылаецца на літоўскасьць самым непасярэдным чынам. Беларускае адраджэньне як вяртаньне да каранёў зь цягам часу абавязкова перараджаецца ў адраджэньне вялікалітоўскае. Мы ўсе карыстаемся адной і той жа самай мовай, маем той жа самы сымбаль - Пагоню. Тут больш патыхае не нянавісьцю да беларускай культуры, як піша А. Гелагаеў, а нейкай хваравітай эксцэнтрычнасьцю і прагай самавыразу, калі адкінуць думку пра "дуэт з КДБ".
Jazep:
10 чэрвеня 2009
2 Jozef (Wolocznik?):
Niech Pan powie co-z tam tak nieprawdziwe w ksiazce Turonka. Jakie fakty przekrucone, na jakiej stronie (№№ prosze) ?
Prosze uprzejmie tez potlumaszyc co to jest "faszyzm bialoruski". Wyglada ze Pana zaslepia Koldyczewo i stracil Pan miare jak mial ja w ogole.
No to jak tak odwolnie raskidac obwinienia, to niech Pan sprawdzi i powie: ile non-kombatantow zamordowano przez "bohatyrow" AK w czasie wojny w obwodzie Lida-Szczuczyn?
Zaden "faszyst" badz niemiecki badz "bialoruski" (to jest oxymoron w ogole: "faszyzm bialoruski") sie nie zrownuje do faszysta AKowskiego w tych okolicach. Bo "nie ma nic gorszego niż obrona "wszystkiego co nasze" bez rozpatrzenia od strony faktycznej i ... moralnej."
Piekne slowa, jak by Pan tez w zgodzie z tym pisal.
Ale dla Pana Polska byla Chrystus Narodow, baranek sniezysto bialy, otoczony faszystami... I najokrutniejsi z tych Bialorusini?
Мінак:
10 чэрвеня 2009
Цікавей за ўсе даследваць не тое, аб чым нястомна балбоча Белы, а сам фенамен гэтага пана.
Найбольш смешным у гэтым фенамене выглядаюць заявы Белага пра яго "негатыўнае стаўленне да постмадэрнізму". І гэта кажа чалавек, які выдумаў выразны постмадэрнісцкі сімулякр - псеўданацыю "нова-літвінаў", за што атрымаў пратэст ад... саміх жа літвіноў! ( http://lm-wkl.livejournal.com/628.html )
Бурлівая "барацьба" Белага з т.зв. "нацыстамі-беларутэнамі" - яшчэ адзін характэрны постмадэрнісцкі сімулякр. Ніякай навукай тут і не пахне: няма ні фактаў, ні доказаў, ні логікі. Ёсць толькі шматслоўныя блытаныя маналогі, паранаідальныя страхі і мроі, манія пераследвання, падазроныя пошукі ворагаў вакол сябе.
Дык што гэта за фенамен? Тут ёсьць тры варыянты:
1) Безадказныя постмадэрнісцкія фантазіі дарослага хлапчука. 2) Характэрная клінічная карціна чалавека з псіхічнымі адхіленнямі. 3) Свядомая правакацыя дзеля дасягнення нейкіх асабістых мэт.
Асабіста я вагаюся паміж першымі двума варыянтамі. Але дзесці я бачыў урывак, які вельмі нагадвае інструкцыю для гэткіх гарлівых літвакоў:
/////////
Говорите и поступайте уверенно, напористо и агрессивно, обескураживающе и ошеломляюще. Больше шума и словесной мишуры, больше непонятного и наукообразного. Создавайте теории, гипотезы, направления, школы, методы реальные и нереальные; чем экстравагантнее, тем лучше! Пусть не смущает вас, что они никому не нужны, пусть не смущает вас, что о них завтра забудут. Придет новый день. Придут новые идеи. В этом выражается могущество нашего духа, в этом наше самоутверждение, в этом наше превосходство. Пусть гои оплачивают наши векселя. Пусть ломают голову в поисках рациональных зерен в наших идеях, пусть ищут и находят в них то, чего там нет. Завтра мы дадим новую пищу их примитивным мозгам.
Не важно, что говорите вы - важно, как говорите. Ваша самоуверенность будет воспринята как убежденность, амбиция - как возвышение ума, манера поучать и поправлять - как превосходство. КРУТИТЕ ИМ МОЗГИ, ВЗВИНЧИВАЙТЕ НЕРВЫ!
/////////
У кожным разе мая парада - менш чытайце гарлівых газет і журналаў. Непадрыхтаванаму чалавеку няцяжка і звар'яцець ад гэткіх постмадэрнісцкіх плыняў свядомасці.
józef:
11 чэрвеня 2009
Przykro mi bardzo ale na takim poziomie nie będę dyskutował. Nie mniej parę cytatów z Turonaka, dam. PS. Nie napisałem o tym co nieprawdziwe ale zasygnalizowałem prawdziwą fascynację białoruską wersją faszyzmu w wydaniu SBM.
Jazep:
11 чэрвеня 2009
2 jozef:
Tez i mi przykro ze Pan sie chowa za "o, taki poziom" i unika odpowiedzi.
Prosze Pana wtedy dac zreszty № stron na ktorych Turonek glorifikuje faszyzm. Nie SBM ale FASZYZM.
Л:
13 чэрвеня 2009
2 і 3 пункты. яны з салашом класічная сада-маза парачка ...
Ihar Baranouski:
24 чэрвеня 2009
Алесь Белы слушна ставіць праблему гларыфікацыі, але праз сваю схематычную зацятасьць і яўна неаб'ектыўны погляд сам гларыфікую іншых. Ну вось, напрыклад, піша: "...а менавіта «польская опцыя каталіцызму» праявіла сябе найбольш паслядоўнай у змаганні з нацызмам". Вядома, можна ЗУСІМ заплюшчыць вочы на такія вядомыя факты, што ўласна палякі-каталікі шмат дзе працавалі ў акупацыйных уладах у гарадах Беларусі і далёка ня ўсе былі там падпольшчыкамі. Можна таксама раздуць, як гэта робіць А.Белы, факты, што ўласна палякі шмат дзе (напрыклад у Берасьці) КВЕТКАМІ СУСТРАКАЛІ ФАШЫСТАЎ у першыя дні вайны. Можна забыць пра злачынства акоўцаў у Заходняй Беларусі, а сярод іх былі і героі, і далёка "не анёлы"... А.Белы піша: "Яна ж/"польская опцыя каталіцызму"/ заставалася фактычна адзінай у Беларусі на працягу 40 паваенных гадоў, і ўжо хаця б праз гэта заслугоўвае павагі і тактоўнасці. І гэта яшчэ адна важная акалічнасць у актуалізаванай мной праблеме «нацыстаў-беларутэнаў». Перад тым як стаць "фактычна адзінай" гэтая "польская опцыя" зьнішчыла ўсе іншыя "опцыі" каталіцызму - беларускую, літоўскую... Вельмі сумняюся, што А.Беламу гэта. як і тое, як і чаму гэта адбывалася - невядома. І колькі ў гэтым было сапраўднага хрысьціянства і каталіцкасьці - лёгка здагадацца. Я зусім не хачу прынізіць веру тых вернікаў і сьвятароў польскай нацыянальнасьці, якія сапраўды часта мужна баранілі сваю веру, прайшлі праз Сібір... Проста тут гаворка пра штучную гларыфікацыю адных за кошт іншых. І гэта глупа і недарэчна.
GL:
25 чэрвеня 2009
2 Ihar Baranouski: а Вам ніхто не забараняе і не перашкаджае "выкрываць" маіх герояў. Толькі вось я пішу прадумана, найперш пра тых, каго цяжка хапэцкаць у бруд. Нарыеце што-н. пра Мацея Каленкевіча або пра герояў Івянецкага паўстання - выкладайце, я Вам рот не затыкаю.
Чаго не скажаш пра сьвядомую публіку, у дачыненні да маіх аргументаваных абвінавачванняў у адрас беларутэнскіх кацы.
Дзяніс Салаш:
25 чэрвеня 2009
Можна забыць пра злачынства акоўцаў у Заходняй Беларусі, а сярод іх былі і героі, і далёка "не анёлы"...
Проста тут гаворка пра штучную гларыфікацыю адных за кошт іншых.
--------------
Што б не казалі палякі на конт стопрацэнтнай польскасці нашага мясцовага АК, гэта прыкрая недарэчнасць і памылка. Нашы акоўцы - гэта хлопцы з валожынска-наваградска-баранавіцкіх вёсак, гэта беларусы і літвіны, сапраўдных жа палякаў было вобмаль. А эміграцыйны лонданскі ўрад (СУБ) для жаўнераў Краёвага Войска (АК), як вам гэта сказаць... гэта як Ватыкан для католікаў, пан Сікорскі для іх ... гэта як далёкі і ў пэўнай ступені ілюзорны Святы айцец Папа Рымскі. Яны далёка, а айчызна блізка... А айчызна для іх на той момант - гэта нашыя мясцовыя беларускія касцёлы і парафіі пры іх. Увогуле, фактам застаецца тое, што адзінымі абаронцамі "Нашых касцёлаў" у нашым краі былі яны - жаўнеры Краёвага беларуска-літвінскага войска (Арміі Краёвай). Дарэчы, і не толькі касцёлаў, але і цэркваў праваслаўных. Гэта датычыцца ў прыватнасці вялізарнай Наваградскай акругі АК, і найперш Баранавіцкага абвода, у якім былі ТОЛЬКІ беларусы, прычым на 100 працэнтаў - праваслаўныя хрысціяне.
Aleś Jurkaviec 2 GL:
26 чэрвеня 2009
Чаго не скажаш пра сьвядомую публіку, у дачыненні да маіх аргументаваных абвінавачванняў у адрас беларутэнскіх кацы.
________________
Ну, не такія яны ўжо і аргументаваныя, Вашыя абвінавачванні. Сабраныя Вамі дакументы, калі на іх незаангажавана глядзець, нічога адназначна не даказваюць, іх можна па-рознаму трактаваць, асабліва калі ўлічваць спецыфіку таго часу і агульны гістарычны кантэкст. Проста Вы аслепленыя прыдуманай Вамі ідэяй і таму бачыце толькі тое, што сведчыць на яе карысць, а на ўсё іншае заплюшчваеце вочы. Але пра гэта мною ўжо пісана-перапісана, не буду паўтарацца. Фанатам, на жаль, цяжка нешта даказаць.
Aleś Jurkaviec - Дзянісу Салашу:
26 чэрвеня 2009
Армія Краёва як Краёвае беларуска-літвінскае войска - плён Вашай багатай фантазіі. Калі б Вы так яго назвалі ў той час у размове з ягонымі рэальнымі ўдзельнікамі - не выключана, што і галавой заплацілі б за антыпольскую прапаганду. Тады такія часы былі - не разбіраліся асабліва. Адно толькі спалучэнне "Беларуска-літвінскае (г. зн. літоўскае ў сённяшнім разуменні, бо іншых значэнняў слова "litwinski" падчас Другой сусветнай вайны ужо/яшчэ не існавала)" з прамінаннем польскага лагічна выклікала б адпаведную рэакцыю ў людзей, у значнай сваёй сваёй частцы шчыра перакананых, што "to jest polska ziemia" і што "tu nie ma żadnych Białorusinów".
І ўвогуле - здаецца, ніхто з сур'ёзных навукоўцаў дагэтуль не аспрэчыў, што жаўнеры АК змагаліся перадусім за вяртанне Польшчы ў яе перадваенным выглядзе. Гэта значыць, за Польшчу як нацыянальную дзяржаву палякаў без забеспячэння правоў нацыянальных меншасцяў (калі рэальна глядзець на рэчы, а не на фармальныя запісы ў Канстытуцыях і іншых дэкларацыях). І хто змагаўся за такую Польшчу, праваслаўныя ці каталікі - не так важна. Для мяне паходжанне мае другаснае значэнне ў параўнанні са свядомасцю і ідэалогіяй. Калі Вы маеце нейкія рэальныя (без прыцягнення ў якасці аргумента ўласнай багатай фантазіі) доказы таго, што АК на тэрыторыі Беларусі кіравалася "краёвай", а не нацыянальнай польскай ідэалогіяй - то публікуйце іх. Адно толькі не выдавайце за агульную тэндэнцыю мары АСОБНЫХ наіўных рамантыкаў (дапускаю, што такія як выключэнне тады існаваць сапраўды маглі).
P.S. У якасці сяброўскай парады дадам, што калі Вы жадаеце, каб Вас успрымалі не як дылетанта-рамантыка, а як сур'ёзнага знаўцу праблемы, то пазбягайце ў сваёй аргументацыі галаслоўных сцверджанняў накшталт "Баранавіцкага абвода АК, у якім былі ТОЛЬКІ беларусы, прычым на 100 працэнтаў - праваслаўныя хрысціяне". Гэта ж відавочна не адпавядае рэчаіснасці (што ТОЛЬКІ і што 100%). Непатрэбная і для ўсіх відавочная мана аўтаматычна выклікае сумнеў да ўсіх іншых Вашых сцверджанняў, нават такіх, у якіх Вы маеце рацыю. Кажу Вам як гісторык. Не ў крыўду.
Д. Салаш:
26 чэрвеня 2009
Калі Вы маеце нейкія рэальныя (без прыцягнення ў якасці аргумента ўласнай багатай фантазіі) доказы таго, што АК на тэрыторыі Беларусі кіравалася "краёвай", а не нацыянальнай польскай ідэалогіяй - то публікуйце іх. Адно толькі не выдавайце за агульную тэндэнцыю мары АСОБНЫХ наіўных рамантыкаў (дапускаю, што такія як выключэнне тады існаваць сапраўды маглі).
За што змагаліся тады Немцы ў АК? А Украінцы? Мо таксама "за Польшчу як нацыянальную дзяржаву палякаў без забеспячэння правоў нацыянальных меншасцяў"? Што за лухта? Беларусы, немцы і украінцы змагаліся ў АК за адраджэнне ідэялістычнай ХРЫСЦІЯНСКАЙ дзяржавы, якая існавала перад вайной, у выглядзе Другой Рэчы Паспалітай. Кропка.
---------
P.S. У якасці сяброўскай парады дадам, што калі Вы жадаеце, каб Вас успрымалі не як дылетанта-рамантыка, а як сур'ёзнага знаўцу праблемы, то пазбягайце ў сваёй аргументацыі галаслоўных сцверджанняў накшталт "Баранавіцкага абвода АК, у якім былі ТОЛЬКІ беларусы, прычым на 100 працэнтаў - праваслаўныя хрысціяне". Гэта ж відавочна не адпавядае рэчаіснасці (што ТОЛЬКІ і што 100%). Непатрэбная і для ўсіх відавочная мана аўтаматычна выклікае сумнеў да ўсіх іншых Вашых сцверджанняў, нават такіх, у якіх Вы маеце рацыю. Кажу Вам як гісторык. Не ў крыўду.
На колькі я ведаю, спадар з'яўляецца "штатным" гісторыкам па КПЗБ, і я не разумею, нашто спадар хлусціць, называючы сабе юніверсалгісторыкам? Калі спадар абсалютна не сячэ ў тэме АК, дык нашто ўвогуле лезці ў дыскусію? Тое, што баранавіцкія акоўцы былі спрэс правалаўнымі, улічваючы іх камандзіра (!), даўно вядомы факт, дзякуючы пану Анджэю Пачобуту.
--------
Яго допіс "Праваслаўныя камандзіры АК" http://poczobut.livejournal.com/206908.html
Чэслаў Рымашэўскі "Наган" камандзір партызанцкага атрада, што дзейнічаў у Баранавіцкім раёне. Цікава, што ўвесь ягоны атрад складаўся з праваслаўных.
Aleś Jurkaviec - Дзянісу Салашу:
26 чэрвеня 2009
Ага, значыцца, перад вайной у выглядзе Другой Рэчы Паспалітай існавала "ідэялістычная ХРЫСЦІЯНСКАЯ дзяржава"? Сяджу прыгаломшаны.Значыцца, для Вас як для хрысціяніна з'яўляецца ідэалам дзяржава, у якой маглі прымусова выслаць беларускага ксяндза з Амерыкі толькі за тое, што ён, прыехаўшы ў родную вёску ў госці, размаўляў з суседзямі на іхнай роднай беларускай мове, на якой яны і самі размаўлялі - і толькі за тое? Для Вас ідэал - краіна, у якой беларускаму спеваку з Варшавы, які прыехаў з канцэртам у Вільню, афіцыйна дазволілі спяваць песні толькі па-польску і па-італьянску і не дазволілі праспяваць народных, зусім апалітычных песень па-беларуску? Для Вас ідэал - краіна, у якой "dla dobra Państwa" гатовыя былі руйнаваць нават надмагільныя помнікі з надпісамі на "няправільнай" мове? Для Вас ідэал - краіна, дзе праводзілася шалёная антысеміцкая кампанія з шырокамаштабным байкотам яўрэйскіх крам пад лозунгам "Tylko świnia kupuje u żyda?" - і якую многія польскія ксяндзы падтрымлівалі, а ўлады фактычна глядзелі праз пальцы? А можа, для Вас ідэал - краіна, улады якой перад самай вайной правялі варварскую кампанію па зруйнаванню праваслаўных цэркваў, у тым ліку і помнікаў мастацтва, на ўкраінскай Холмшчыне? Спыняюся - прыкладаў падобнага кшталту, як тады любілі казаць, "і на валовай скуры не спісаць". То гэта для Вас ідэал? Пра гэткую "ліцьвінскую" ідылію-сялянку Вы марыце? Ці Вы проста не ведаеце гісторыі і самі пра гэта не ведаеце - прабачце за каламбур? Спадзяюся, што ўсё ж другое. Бо калі ўсё ж першае і калі Вы пасля гэтага - хрысціянін, то гэта непасрэдная нагода для таго, каб стаць ворагам хрысціянства. А гэтага мне, натуральна, не хочацца.
"Юніверсалгісторыкам" мяне назвалі Вы, я такіх і словаў не ведаю. :) А словамі наконт "штатнага" гісторыка КПЗБ Вы мяне парадавалі. Насамрэч я напісаў пакуль толькі адзін артыкул, цалкам прысвечаны гэтай партыі, і тое ён яшчэ нідзе не друкаваўся. Аж аказваецца, Вы пра яго ўжо ведаеце - слава пра маю дзейнасць ідзе з вялікім апярэджаннем. :) Ну сапраўды, не думаць жа мне, што Вы паняцця не маеце, чым я насамрэч займаюся. Ці што Вы не адрозніваеце гісторыі беларускага нацыянальнага руху ў міжваеннай Польшчы ад гісторыі КПЗБ. Было б непавагай гэтак пра Вас думаць.
А што я "не сяку" ў тэме АК - дык а хто ж казаў, што я па ёй адмысловец? Калі хто і казаў, то не я. Але хоць я і сапраўды не ВАЕННЫ гісторык, увогуле ўсё ж такі я які-ніякі, але ГІСТОРЫК (у адрозненне ад пана, дарэчы, прозвішча якога ў ліку славутых даследчыкаў Арміі Краёвай на Беларусі (ды і ўвогуле даследчыкаў хоць бы чаго-небудзь) мне таксама неяк не траплялася :)). А дзеля таго я прынамсі мушу ведаць асноўныя прынцыпы гістарычнага даследавання і валодаць методыкай аналізу крыніц (а базавыя прынцыпы гістарычнага даследавання аднолькавыя для ўсіх перыядаў, тым больш такіх блізкіх, паверце мне на слова). Таму мяне і абурае, калі некаторыя нічога гэтага не ведаюць і нічым гэтым не валодаюць, але тым не менш не саромеюцца іншых павучаць. Гэта тое самае, каб я Вас стаў вучыць шыльды рэкламныя рабіць, казаў поўную лухту і пры гэтым грэбліва махаў бы рукой на Вашыя слушныя прафесійныя пярэчанні. Вам такое спадабалася б?
А пан Пачобут, дарэчы, пісаў пра адзін атрад, а не пра "абвод", як Вы, а гэта зусім не адно і тое ж. І акоўскіх камандзіраў хіба што было куды больш за чацвёрку праваслаўных, пералічаных панам Пачобутам. То ці можна ў такім выпадку казаць ТОЛЬКІ і 100%? А я ж наконт нічога іншага Вам закідаў і не рабіў, толькі гэта адзначыў. :) То чаго Вы тады ўзбурыліся? Не разумею.
Карацей, спрачайцеся прадметна і доказна, калі хочаце нешта некаму давесці. І не спяшайцеся адназначна ставіць кропкі там, дзе ў лепшым выпадку вымалёўваецца шматкроп'е... :)
Gorliwy Litwin:
28 чэрвеня 2009
па сітуацыі ў міжваеннай РП амаль згодны з Юркаўцом, і польскі шавінізм ацэньваю негатыўна, аднак ён не дасягнуў той ступені, якую дасягнулі усе іншыя даваенныя шанінізмы цэнтр. і усх. Еўропы. За той даваенны шанінізм Польшча паплацілася стратай "крэсаў". Калі б праводзіла іншую палітыку - дык не страціла б. І, па вялікім рахунку, польскае грамадсва задаволенае набытай монаэнічнасцю, нават з улікам цану
аднак гэта не значыць, што тая спадчына РП, якая засталася на тэр. РБ (усяго перыяду існавання РП, і нават пачынаючы ад Крэўскай уніі) не мае тут абаронцаў
Aleś Jurkaviec 2 Gorliwy Litwin:
29 чэрвеня 2009
польскі шавінізм ацэньваю негатыўна, аднак ён не дасягнуў той ступені, якую дасягнулі усе іншыя даваенныя шанінізмы цэнтр. і усх. Еўропы.
_____________________
Напрыклад? Прывядзіце канкрэтныя прыклады разгулу шавінізму ў іншых краінах цэнтр. і ўсход. Еўропы, аналагаў якіх у міжваеннай Польшчы не было. Бо ў Польшчы дзеячоў няпольскіх нацыянальных рухаў тады хіба што толькі смерцю не каралі. Але, здаецца, і нідзе да гэтага не даходзіла.
Дзяніс Салаш:
30 чэрвеня 2009
Напрыклад? Прывядзіце канкрэтныя прыклады разгулу шавінізму ў іншых краінах цэнтр. і ўсход.
---------
Изначально литературный латгальский язык обязан своим развитием деятельности Католической Церкви. В годы гонений латгальский язык сохранялся в религиозной практике.
В 1934 году, после переворота Карлиса Улманиса, использование латгальского языка было фактически запрещено — на латышский язык перешли школы, прекратилось издание периодики (формально на неё требовалось разрешение полиции), латгальский язык исчез из театров.
У гісторыягафіі пераварот у Латвіі праходзіць як фашысцкі:
"Государственный переворот 15 мая 1934 года — антиконституционный захват власти в Латвии премьер-министром Карлисом Улманисом, приостановившим действие конституции и распустившим Сейм. В стране были ликвидированы все политические партии и закрыты многие газеты. В ночь с 15 на 16 мая 1935 года все правительственные здания в Риге были заняты войсками, полицией и айзсаргами."
После решения Второго Ватиканского Собора (1962—1965) о переводе богослужений с латинского языка на национальные языки, латгальский язык стал использоваться в костёлах Латгалии, а также в латгальских общинах за её пределами.
22 июля 2003 года Карлису Улманису установлен памятник в Риге, напротив здания, где он жил во время "правления" Латвией.
Д.С.:
30 чэрвеня 2009
Вашыя каментары адпраўленыя дзеля мадыравання.
---
Праз "ы"?
Ales' Jurkaviec:
30 чэрвеня 2009
Вы сапраўды лічыце, што ўціск латгальскай мовы ў улманісаўскай Латвіі - куды больш жудасная з'ява, чым уціск беларускай мовы ў той жа самы час у Польшчы? Апошняя, дарэчы, нават "в религиозной практике" не захоўвалася тады - у Каталіцкім касцёле ўвогуле, а ў Праваслаўнай царкве спарадычна. І школы былі пазачыняныя ўсе (адзіная беларуская гімназія ў Вільні ў канцы 1930-х гг. ужо як філіял польскай гімназіі імя Славацкага ледзьве ліпела і яе ліквідацыя была толькі пытаннем часу, якога палякам якраз трохі не хапіла). І газеты пазачыняныя былі амаль усе, нават хадэцкая "Беларуская крыніца", збольшага на надуманых падставах. Літаральна пары штук, якія яшчэ выходзілі, таксама нядоўга заставалася існаваць - зноў жа проста часу палякам не хапіла. А ў дзяржаўных тэатрах беларуская мова ў Польшчы ці і была калі - не ўпэўнены. Ва ўсялякім выпадку, у 1930-я гг. дакладна не.
А беларускую ж мову не параўнаць з латгальскай - яе ж, у адрозненне ад апошняй, цяжка было ўсё ж назваць дыялектам паноўнай у дзяржаве мовы. Гэта я кажу не для таго, каб абяліць улманасаўскі рэжым - пры ім мясцовым беларусам, дарэчы, таксама зусім нясоладка жылося, і ўсё тое, што тут сказана пра латгальскую мову, можна з поўным правам сказаць і пра беларускую ў Латвіі. Але ў Польшчы ж было нічым не лепей. Абое рабое, як кажуць у народзе. Так што прыклад Ваш не вельмі ўдалы. Я ж прасіў прывесці не проста "канкрэтныя прыклады разгулу шавінізму ў іншых краінах цэнтр. і ўсход. Еўропы", а такія, "аналагаў якіх у міжваеннай Польшчы не было". А тут было ўсё адзін у адзін.
Дарэчы, магчыма, гэта будзе для Вас адкрыццём, але ў савецкай гістарыяграфіі пераварот Пілсудскага ў траўні 1926 г. таксама доўга лічыўся "фашысцкім". І заходнебеларускія камуністы (я ўсё ж "штатны" гісторык КПЗБ :) ) змагаліся не проста супраць польскіх уладаў, а супраць "фашызму". Любую ўлётку тагачасную пачытайце. Але гэта ж не значыць, што гэты рэжым такім на самой справе і быў. Так і наконт улманісаўскага рэжыму - тое, што яго нехта фашысцкім у прапагандысцкіх мэтах называў ці называе, не азначае, што ён менавіта такім і быў. Адна справа - гістарычная праўды, а зусім іншая - агітацыя і прапаганда.
Дарэчы, Пілсудскаму ў Варшаве стаяць ажно некалькі помнікаў. Адзін, што самае цікавае, таксама "напротив здания, где он жил во время "правления" Польшей" (паняцця не маю, чаму "правление" Улманіса Вы ў двукоссе ўзялі - кіраваў жа чалавек рэальна, здаецца). І пастаўлены помнік Пілсудскага каля Бельведэра быў адносна нядаўна, мо якіх дзесяць гадоў таму. :))) Поўнае супадзенне, карацей, аж сам я дзіўлюся.
Michal Zaleski:
1 лiпеня 2009
Інтэлектамі мераецеся, панове? Як у Казьмы Пруткова: На краю разверстой могілы Імеют споріть Нігілісты і славянофілы...
Пранас:
5 жніўня 2009
Почему никто невспомнит об архиве АКовцов, который был найден в костеле Вильнюских бернардинцов 10 лет тому назад и был предоставлен институту историй в варшаве, но поляки как бутабы воды врот набрали - АБСОЛЮТНАЯ ТИШИНА УЖЕ 10 ЛЕТ. А в этих официальных документах откровенно рассистские постулаты Польского государственого шовинизма. Там целая рассовая "теория" по поводу литовцев и будущево этого "племени" в составе великой польшы. Но особенно важны списки с литовскими фамилиами для этнических чисток. АКовцы - настояшие фашисты.